versie 27 januari 2026

opent dit document zich zonder verhalenlijst in de kolom links, gebruik dan deze link om naar alle verhalen bij parentelen te gaan en ontdek nog meer familieverhalen.

Verhalende geschiedenis bij parenteel Hoofddorp




verhalen van en over Nieuwenoord: Nieuwenoord het herstellingsoord Nieuwenoord, een verhaal Nieuwenoord met de zusters




Nieuwenoord het herstellingsoord

Op 27 februari 1954 besloot ik, Peter van der Eem, op de zolderkamer aan de Zweedsestraat 69a te Rotterdam het levenslicht te zien. Opa en Oma dolgelukkig met het kleinkind van hun enige dochter. Vader dolgelukkig als pa. En moeder dolgelukkig als ma, doch wel met de nodige fysieke problemen als gevolg van de zware bevalling. Vanaf de geboorte van Hendrik van der Eem op 05-09-1777 heerste binnen de familie van der Eem de traditie dat de eerste zoon vernoemd werd naar opa, overgrootvader, bedovergrootvader, en zo verder: Henk. Pa Piet deed het anders: hij vernoemde zijn eerste zoon naar zichzelf. Het geboortekaartje en de doopoorkonde voor de 28ste februari werden als zodanig opgemaakt. Pa Piet ging op weg naar het Gemeentehuis om Petrus Johannes op te geven. 'Ho', zei opa Bertus Rietveld, 'ik wil dat hij ook naar mij vernoemd wordt!' En opa's wil was wet, dus werd de Petrus Johannes van 27 februari 1954 op het stadhuis aangegeven als 'Petrus Johannes Albertus van der Eem'. (Later realiseer je je dat door die extra 'A' verwarring in de post voorkomen wordt: ieder z'n eigen giro-afschriften!) Het Katholieke 'Wit-Gele Kruis' te Rotterdam is het consultatiebureau waar Riet van der Eem met haar Petertje op controle gaat. 16 maart 1954 worden de eerste aantekeningen op de zuigelingenkaart gemaakt: Petertje, Riet hield tot heel lang deze roepnaam vol, omdat zij weigerde Piet Piet te noemen: pa Piet was voor haar Peter, weegt 4430 gram. Twee weken later 30 maart is er al een pond bij.




Maar met moeder Riet gaat het fout. Ze moet naar een herstellingsoord. De 'Katholieke Arbeiders Beweging' (KAB) biedt uitkomst. Riet vindt met haar eerste zoon, die in een rieten reismand wordt meegenomen, voor de periode april/mei 1954 een onderkomen in het KAB rust- en vakantiecentrum Nieuwenoord te Baarn. Natuurlijk gaat het verblijf gepaard met de nodige bezoeken. Opa, oma en natuurlijk vader Piet. Allen, opa nadrukkelijk met de dikke bolknak, zijn ze vastgelegd op het geduldige fotopapier. Uiteindelijk keren moeder en zoon in mei 1954 terug in Rotterdam.




Op 29 juni gaat Riet met Peter weer naar het consultatiebureau: 7520 gram wordt vastgelegd. En bij het laatste bezoek op 15 maart 1955 staat de teller op 10620 gram. Daarna wordt het consultatiebureau ingewisseld voor de afdeling Kleuterzorg van het Wit-Gele Kruis. De afsprakenkaart vertoond onder 'Kleuterzorg' de subtitel 'Rotterdamsche Vereeniging tot Bescherming van Zuigelingen'. De afdeling is gelegen aan de 1e Pijnackerstraat te Rotterdam: dat is in het Oude Noorden. Riet moet met haar zoon vanuit Oud Mathenesse (Rotterdam West, tegen Schiedam aan) dus flink op stap. Bij het bezoek van 2 november 1956 krijgt Riet voor Peter Davitamon AD voorgeschreven: 1 pilletje of 4 druppels per dag. Vitamine AD, voor baby's en kinderen. Goed voor de weerstand, vitamine D voor groei en ontwikkeling van de botten en vitamine D voor sterke tanden. Deze laatste blijkt later zijn werking volkomen te hebben gemist. 8 augustus 1958 verlaat Peter voor het laatst de afdeling Kleuterzorg: hij meet dan 1.07 m en weegt 18,7 kg.






Trots als een pauw op hun (klein)zoon, laten vader Piet en moeder Riet bij terugkomst in Rotterdam een toch wel vrij unieke serie foto's maken van Peter. Peter eerst nog onwenning in 'wat moet ik hier onder al die bloedhete lampen'. Maar nadat het wollen gebreide vestje is uitgetrokken, komt het witte gebreide truitje eh het gebreide blauwe broekje, wellicht het werk van oma Orthel, dan toch de ontspanning!











terug




Nieuwenoord, een verhaal




KAB rust- en vakantiecentrum Nieuwenoord Op donderdag 26 juni 2014 schrijft Leen Bakker een verhaal over Nieuwenoord op de website van www.groenegraf.nl. Een website voor Baarnaars en Barinezen. Ik ben in deze Leen Bakker veel dank verschuldigd, omdat zijn verhaal tot op heden de enige vertelling is dat over Nieuwenoord bekend is. Zijn verhaal staaft de beelden die door de familie zijn vastgelegd tijdens de aanwezigheid van Riet en Peter. De foto's bij het verhaal van Leen Bakker zijn van 1952.

Nieuwenoord met de zusters Op 31 januari 1955 draagt het KAB rust- en vakantiecentrum over aan de Kleine Zusters van de Heilige Jozeph. Deze congregatie van de Kleine Zusters van de Heilige Jozeph sticht een Rooms-Katholieke 'inrichting voor ‘zwakzinnigen’. Het onderkomen staat nu bekend als 'Amerpoort'. In 2015 is de 60 jarige geschiedenis van Amerpoort vastgelegd. De begeleidende zwart-wit foto komt van postcards.nl en toont het gebouw Nieuwenoord / Amerpoort in 1967.




KAB rust- en vakantiecentrum Nieuwenoord
Hotel met Dokter en Rector aan huis
een vertelling door Leen Bakker, 26 juni 2014




Het Katholieke Arbeiders Beweging (K.A.B.)-rust, en vacantie­centrum Nieuwenoord ligt nog een beetje nieuw tussen de donkere dennen van het landgoed Drakenburgh. Zestig hectare bos en heide zorgen er voor rust en frisse lucht. Het snateren van de eenden en ganzen in de vijver voor het huis is nagenoeg het enige geluid, dat de rust verstoort. Het is een ideale plaats om de stad en de zorgen van het dagelijkse leven te vergeten.




Nieuwenoord is tien maanden van het jaar rust- en herstellingscentrum en twee maanden vacantieoord. Tien maanden staan de deuren open voor zwakke en herstellende mannen en vrouwen, die op doktersattest komen rusten. Dit werk wordt, wat de vrou­wen betreft, gefinancierd door Herwonnen Levenskracht. Nieuwenoord ver­vangt Sonnehaert, waar reeds voordien rustbehoevende moeders uit gezinnen van K.A.B.-leden werden verpleegd. Hoewel alles aan Nieuwenoord nog de gloed van liet nieuwe heeft, is het bouwwerk in feite de verwezenlijking van een reeds vóór de oorlog gekoesterd ideaal van de K.A.B. in 1939 begon men met de bouw. Toen de fundamenten gelegd waren en het souter­rain was afgebouwd, moest het werk door de oorlogsomstandigheden ge­staakt, worden. Eerst: in 1950 heeft, men het kunnen hervatten. Maar toen is het ook in een zeer korte tijd klaar­gekomen. In Juli l951 werd het voor vacantiegangers opengesteld. terwijl de verf nog maar nauwelijks droog was.




Hoewel alles aan Nieuwenoord nog de gloed van liet nieuwe heeft, is het bouwwerk in feite de verwezenlijking van een reeds vóór de oorlog gekoesterd ideaal van de K.A.B. in 1939 begon men met de bouw. Toen de fundamenten gelegd waren en het souter­rain was afgebouwd, moest het werk door de oorlogsomstandigheden ge­staakt, worden. Eerst: in 1950 heeft, men het kunnen hervatten. Maar toen is het ook in een zeer korte tijd klaar­gekomen. In Juli l951 werd het voor vacantiegangers opengesteld. terwijl de verf nog maar nauwelijks droog was.




Nieuwenoord is een indrukwekkend, groot gebouw, maar niettemin gaat er een zekere vriendelijkheid van uit. Er is niets van de gestichtsachtige sfeer, die men nog wel eens in rust­huizen aantreft. Integendeel, als men niet beter wist, zou mem zich in een groot hotel wanen. Men gaat er binnen door een draaideur en komt in een mooie hal, waar aan het eind van de loper een portier achter een balie staat. Hij is de vraagbaak van alle gasten en door middel van telefoon of omroep­installatie kan hij iedereen in huis bereiken. In zijn "heiligdom" staat een grammofoonversterker om overal waar dat, verlangd wordt muziek in huis te brengen. De conversatiezaal en de eetzaal, die respectievelijk links en rechts van de hal liggen, zijn ruim, licht en gezellig.




Er heerst geen luxe, maar de kleuren van stoelen, wanden en gordijnen zijn met zoveel smaak gecombineerd, dat het geheel ontegenzeglijk een behaaglijke indruk maakt. De patiënten verblijven er vier weken, hoewel de mogelijkheid bestaat. dat deze termijn verlengd wordt, Twee dokters bezoeken regelmatig dit 'hotel'. Zij hebben er hun spreekkamer en er is een ziekenzaaltje. Op de bovenverdiepingen zijn kamers voor twee. drie en vier personen. Aan de achterzijde van het huis zijn de lighallen, waar de patiënten 's middags kunnen rusten. Moeders met kinderen behoeven hun baby's niet thuis te laten. Er is een kinderkamer, waar gediplomeerde verpleegsters en kinderverzorgsters over de kleintjes waken. Ook aan de geestelijke verzorging is gedacht, Er is een kleine, intieme kapel en er is een vaste rector, de priesterzoon van de bekende K.A.B.-pionier wijlen Henri Hermans.




In elk hotel moet het eten zo zijn dat de roem van de keuken als het ware de reclame is voor de zaak. Hoewel men in Nieuwenoord zulk een propaganda niet behoeft, heeft het domein van de kok er toch reeds een vermaardheid gekregen. Een goede keuken is van veel belang in een tehuis voor zwakken en herstellenden. De leiding is daarvan terdege overtuigd. De keuken heeft een zeer moderne uitrusting. In één ding verschilt Nieuwenoord van een hotel. De huiselijke sfeer die heerst, zal men moeilijk in een hotel kunnen aantreffen. Men behoeft er zich in een alledaags pakje niet onwennig te gevoelen tegenover de zwartgerokte kelners, want die ­zijn er niet. Meisje in eenvoudige doeltreffende uni­form zorgen voor de bediening. Men kan er rustig op zijn pantoffels door de gangen lopen, de portier zal er u niet lastig om vallen.




De directeur tenslotte, de heer J.H.A. de Bruijn, is voor de logés eerder een vriend dan een hoteldirecteur. Als men dit betwijfelt, dan moet men maar eens vragen aan en directeur van een groot hotel of men in zijn zalen muziek- en ontspanningsavondjes mag organiseren. En zo iets behoort in Nieuwenoord niet tot de uitzonderingen. Nieuwenoord werd in 1955 door de Zusters overgenomen van de Katholieke Arbeiders Beweging (KAB). De zusters bouwden Nieuwenoord om tot een instituut voor geestelijk en lichamelijk gehandicapten. In 1960 verhuisden de Zusters naar de Emmalaan.




terug




Nieuwenoord met de zusters




Met grote dankbaarheid in het hart jegens God leggen we in dit boek vast dat op 31 januari 1955 de Kleine Zusters van de Heilige Jozef haar intrek namen in Nieuwenoord te Baarn”, schreef ‘de algemene overste’ in haar dagboek. 60 jaar geleden stichtten nonnen de locatie Nieuwenoord in Baarn. Nieuwenoord groeide uit tot Amerpoort. Andere organisaties haakten in de loop van de tijd aan en maakten de organisatie tot wat ze nu is.




Nieuwenoord

De congregatie van de Kleine Zusters van de Heilige Jozeph sticht een rooms-katholieke 'inrichting voor ‘zwakzinnigen’. Het zijn aanvankelijk zeven nonnen uit Heerlen die als taak krijgen boven de grote rivieren een instelling voor gehandicapten op te bouwen. In de toen nog grote katholieke gezinnen was de nood soms hoog. Gehandicapte kinderen legden een groot beslag op het gezin. Na enkele vergeefse pogingen komen de nonnen terecht op Nieuwenoord in Baarn. Ze nemen het hoofdgebouw met inventaris, de directeurswoning en veertig hectare grond over van de Katholieke Arbeiders Beweging, die het heeft laten bouwen als vakantie- en herstellingsoord. De kosten: 1.250.000 gulden. Op 1 april 1955 om 11.00 uur komt het eerste 'patiëntje': Herman van Loon uit Amersfoort. Al snel gevolgd door 5 kinderen uit de buurt van Den Haag. Nieuwenoord groeit snel. Eind 1955 zijn er 131 kinderen, 23 religieuzen en 25 leken, onder leiding van overste Christeta Clement. Als zij in 1962 afscheid neemt, is de instelling in grootte verdrievoudigd. De beginjaren van Amerpoort worden prachtig belicht in de film ‘Zorg met een missie - over de nonnen van Nieuwenoord’, gemaakt naar aanleiding van het 50-jarig bestaan van Amerpoort in 2005.




Diploma's en nieuwbouw Overste Christeta is er al snel van overtuigd dat zwakzinnigen niet ziek zijn. Nieuwenoord moet dus niet op een ziekenhuis lijken. En dat er naast verzorging ook sprake moet zijn van ontwikkeling. In 1959 wordt het eerste nieuwe paviljoen geopend: Civitas Dei, met 6 vleugels voor elk 18 kinderen en een vleugel voor 'heilgymnastiek'. Het is de eerste stap naar kleinschaligheid en kleinere groepen. In 1960 verrijst het Klooster voor de zusters, gevolgd door de verpleegstersflat en het tweede paviljoen Mariaoord, compleet met een school. Om ook de deskundigheid te bevorderen, krijgt Nieuwenoord een eigen opleiding. In 1961 ontvangen de eerste religieuzen en leken hun Z-diploma. In de jaren '60 wordt de rol van de religieuzen teruggedrongen en nemen steeds meer leken cruciale posities over. De bemoeienis van de zusters buiten werktijd, bijvoorbeeld in de zusterflat, wordt steeds minder geaccepteerd. Er zijn fricties tussen het nog in Limburg zetelende bestuur en de directie in Baarn. Eind jaren '60 wordt de 'katholieke zwakzinnigeninrichting' een 'katholiek ziekenhuis (later centrum) voor geestelijk gehandicapten'. Die naam blijft tot 1986 gehandhaafd.




De 'wilde jaren'

Cees van den Muijsenbergh treedt aan als directeur: de eerste niet-medicus aan het hoofd van een gezondheidsinstelling. Dat is wennen. Hij maakt schoon schip om het grote personeelsverloop stoppen. Ook betrekt hij ouders meer bij Nieuwenoord. Voor die tijd uniek. Er wordt flink gebouwd op het terrein. Van den Muijsenbergh wacht niet altijd de vergunningen af. Hij laat Nieuwenoord gestaag groeien, zonder de publiciteit te zoeken. Deze turbulente periode wordt uitgebreid belicht in de film ‘De wilde jaren - over het tijdperk Van den Muijsenbergh' gemaakt naar aanleiding van het 50-jarig bestaan van Amerpoort in 2005.




Motorrun en Truckersrun Op 27 mei 1984 rijden voor het eerst 50 motoren met zijspan door de poort. De eerste Nieuwenoord Motorrun is een feit en een traditie is geboren. In 1986 vertrekken de nonnen van Nieuwenoord. De Kiwanis Club uit Laren organiseert in 1989 de eerste Gooise Karavaan (of Nieuwenoord Truckersrun): een lange stoet grote vrachtwagens die onder luid getoeter een tocht maakt door ´t Gooi met aan boord cliënten van Amerpoort. Het is het oudste evenement in zijn soort in Nederland en wordt nog ieder jaar gehouden.




Eemhorst en ASVZ Nieuwenoord wil cliënten laten kiezen: wonen op het instellingsterrein of kleinschalig in de regio. Daarom fuseert Amerpoort in 1995 met De Eemhorst, een stichting die in 1971 is opgericht en zich in de regio Amersfoort richt op dagbesteding voor mensen met een verstandelijke beperking. Samen krijgen ze een nieuwe naam: De Amerpoort. In deze jaren komen ook kleine instellingen als de Nieuwe Weg in Soest en De Eik onder de vleugels van De Amerpoort. In 2004 volgt een fusie met ASVZ Utrecht (onderdeel van het landelijke ASVZ). Amerpoort ASVZ wordt de nieuwe naam. ASVZ is opgericht in 1964, naar aanleiding van een onderzoek waaruit bleek dat er een tekort was aan mogelijkheden om kinderen met een verstandelijke beperking een vakantie of langdurige verzorging te bieden. De Stichting Algemene Vakantiehuizen voor Zwakzinnigen verandert in april 1968 haar naam in Algemene Stichting voor Verzorging en Verpleging van Zwakzinnigen (ASVZ). In de jaren zeventig groeit ASVZ explosief. Op last van het ministerie wordt de organisatie in 1983 in regio’s verdeeld. Zo ontstaat ASVZ Utrecht, het onderdeel waarmee De Amerpoort in 2004 fuseert. De huidige naam van de organisatie wordt sinds 1 januari 2007 gevoerd. Op die dag verandert ASVZ haar naam in Carante Groep, het samenwerkingsverband waarvan Amerpoort nog altijd deel uitmaakt. Van de naam zijn toen de letters ASVZ afgevallen, alleen 'Amerpoort' blijft over.




Nieuwe fusies

In 2010 fuseert Amerpoort met Christophorus, een antroposofische instelling die zich vooral richt op kinderen en jongeren met een verstandelijke beperking. Huize Christophorus werd in 1953 gestart in Bosch en Duin. Het is nog steeds onderdeel van de internationale Camphill-beweging, In 2010 ontfermt Amerpoort zich ook over Etrog. Deze joodse woonlocatie voor mensen met een beperking was onderdeel van het Sinai Centrum. Toen dit naar Amstelveen verhuisde, wilden de bewoners graag in de buurt van hun familie, vrienden en werk in Amersfoort blijven. Joodse rituelen en gebruiken worden in ere gehouden bij Etrog. In januari 2011 komt Theater Totaal erbij: een artistieke dagbesteding waar cliënten hun droom waar maken om als uitvoerend artiest te werken in theaterproducties of in één van de bands. In 2012 volgt een fusie met kinderopvang Irene in Utrecht. Irene verzorgt de opvang van kinderen van 0 tot 4 jaar die niet terecht kunnen bij reguliere kinderdagverblijven.

terug




naar begin